Wielość i różnorodność zadań stawianych przed kuratorską służbą sądową przez sądy penitencjarne, grodzkie, karne i rodzinne powoduje, że kuratorzy muszą mieć nie tylko gruntowne przygotowanie pedagogiczne i psychologiczne, lecz także muszą działać metodycznie, w sposób racjonalny, celowy i uporządkowany.

Książka jest kompleksowym opracowaniem problematyki pracy kuratorów.

W świetle obowiązującego prawa precyzyjnie określa zadania wyznaczone kuratorom, istotę tych zadań i cel, a także procedury postępowania. W publikacji przedstawiono aspekty historyczne kształtowania się współczesnego, wychowawczo-terapeutycznego i zarazem zawodowo-społecznego modelu polskiej kurateli sądowej. Omówiono ramy organizacyjne tej służby, jej umiejscowienie i funkcję w sądownictwie powszechnym. Autorzy analizują poszczególne zadania kuratorów dla dorosłych i kuratorów rodzinnych. Wśród autorów znajdują się wybitni znawcy prawa karnego i rodzinnego oraz metodyki wychowania resocjalizacyjnego, a także kuratorzy specjaliści w zakresie obu specjalności kuratorskich. Książka stanowi pomoc w pracy kuratorów sądowych.

Zawiera materiał szkoleniowy dla aplikantów kuratorskich oraz studentów pedagogiki społecznej i resocjalizacji. Jest także źródłem wiedzy o służbie kuratorskiej dla tych wszystkich, którzy z kuratorami współpracują.

Spis treści:

Wykaz skrótów
Wstęp do wydania drugiego poprawionego

WPROWADZENIE
1. Ewolucja kurateli sądowej od początku do wejścia w życie rozporządzenia z 1986 r. (Krzysztof Stasiak)
1.1. Uwagi ogólne
1.2. Okres międzywojenny
1.3. Okres od zakończenia wojny do 1986 r
1.4. Instytucja kurateli sądowej określona w rozporządzeniu z 1986 r.
2. Od rozporządzenia do ustawy o kuratorach sądowych (Tadeusz Jedynak, Andrzej Martuszewicz)
2.1. Ewolucja poglądów na organizację i zadania służby kuratorskiej w latach dziewięćdziesiątych XX w
2.2. Inspiracje
2.3. Czas reform
2.3.1. Etatyzacja
2.3.2. Profesjonalizacja
2.3.3. Legislacja
2.3.4. Starania o unowocześnienie systemu wynagrodzeń kuratorów zawodowych
2.4. Prace legislacyjne nad ustawą o kuratorach
2.5. Epilog-kuratorzy w obronie swojej ustawy

ROZDZIAŁ I. Ustawa o kuratorach sądowych - "konstytucja" kuratorskiej służby sądowej
1. Zadania kuratorów sądowych (Tadeusz Jedynak)
1.1. Zadania kuratorów dla dorosłych
1.2. Zadania kuratorów rodzinnych
2. Kwalifikacje kuratorów sądowych (Tadeusz Jedynak)
3. Charakterystyka stosunku pracy kuratora sądowego i aplikanta kuratorskiego (Krzysztof Stasiak)
3.1. Wprowadzenie
3.2. Czas pracy kuratora zawodowego (Tadeusz Jedynak)
3.3. Awans
3.4. Wynagrodzenie, nagroda i gratyfikacja jubileuszowa
3.5. Urlop
3.6. Zasady wykonywania przez kuratora zawodowego stosunku pracy wynikające z przepisów prawa pracy
3.7. Delegowanie kuratora
3.8. Zawieszenie kuratora w pełnieniu obowiązków
3.9. Ustanie stosunku pracy
4. Organizacja kuratorskiej służby sądowej (Andrzej Rzepniewski)
4.1. Wprowadzenie
4.2. Wyjaśnienie niektórych pojęć
4.3. Działalność administracyjna w sądach i nadzór nad działalnością administracyjną
4.4. Powołanie kuratorskiej służby sądowej i jej charakterystyka
4.5. Kurator okręgowy
4.5.1. Warunki i tryb powołania kuratora okręgowego
4.5.2. Zakres działania kuratora okręgowego
4.6.Zespół kuratorskiej służby sądowej
4.6.1. Tworzenie zespołów
4.6.2. Kierownik zespołu
4.6.3. Sekretariat zespołu i obsługa biurowa
4.7. Praktyczne wskazówki dotyczące działalności kierowniczej w służbie kuratorskiej
5. Obowiązki i uprawnienia kuratorów (Andrzej Rzepniewski)
5.1. Rozróżnienie pojęć. Uprawnienia i obowiązki
5.2. Obowiązki kuratora
5.3. Uprawnienia kuratora
6. Samorząd kuratorski (Andrzej Rzepniewski)
6.1. Wprowadzenie
6.2. Krajowa Rada Kuratorów
6.3. Okręgowe zgromadzenie kuratorów
7. Odpowiedzialność porządkowa i dyscyplinarna kuratora zawodowego i aplikanta kuratorskiego (Krzysztof Stasiak)
7.1. Wprowadzenie
7.2. Zakres odpowiedzialności porządkowej i dyscyplinarnej
7.3. Kara porządkowa i kary dyscyplinarne
7.4. Stosowanie kar
7.5. Rzecznik dyscyplinarny i postępowanie wyjaśniające
7.6. Sąd dyscyplinarny i postępowanie przed sądem
7.7. Odwołanie i sąd dyscyplinarny drugiej instancji
7.8. Obwiniony i obrońca
7.9. Postępowanie po wydaniu orzeczenia
8. Aplikacja i aplikanci kuratorscy (Tadeusz Jedynak)
9. Kuratorzy społeczni (Krzysztof Stasiak)
9.1. Wprowadzenie
9.2. Kto może zostać kuratorem społecznym?
9.3. Zadania kuratora społecznego
9.4. Ryczałt kuratora społecznego

ROZDZIAŁ II. Diagnoza w pracy kuratora sądowego (Zofia Ostrihanska)
1. Ogólne problemy diagnozowania
1.1. Uwagi wstępne
1.2. Pojęcie diagnozy
2. Etapy i procedura opracowywania diagnozy przez kuratora - zagadnienia praktyczne
2.2. Dokumenty
2.3. Wywiady
2.4. Opracowanie zebranych informacji

ROZDZIAŁ III. Kurator dla dorosłych jako instytucja systemu karnego
1. Karno-polityczne podstawy instytucji poddania skazanego (sprawcy) próbie (założenia i niekonsekwencje w realizacji) (Teodor Szymanowski)
2. Wychowawczo-zapobiegawcza funkcja dozoru (Wiesława Liszkę)
2.1. Uwagi ogólne
2.2. Rodzaje dozorów, cel i podstawy prawne
2.2.1. Dozór przy warunkowym zawieszeniu kary pozbawienia wolności
2.2.2. Dozór przy warunkowym zwolnieniu z odbycia reszty kary pozbawienia wolności
2.2.3. Dozór przy warunkowym umorzeniu postępowania karnego
2.2.4. Dozór w związku z wykonaniem leczniczych środków zabezpieczających
2.2.5. Dozór na wniosek skazanego
2.3. Prawa i obowiązki kuratora sądowego oraz skazanego
2.3.1. Obowiązki i uprawnienia kuratora sądowego związane z wykonywaniem dozoru
2.3.2.Prawa i obowiązki skazanego
2.4.Procedury postępowania kuratora w dozorze
2.4.1. Rozpoczęcie sprawowania dozoru w kontekście uregulowań prawnych
2.4.2. Model postępowania resocjalizującego i techniki pracy kuratora w dozorze
2.4.3. Realizacja zadań kontrolnych w dozorze
2.5. Dokumentacja z przebiegu dozoru
2.6. Trudności w wykonywaniu dozoru
3. Kontrolno-organizacyjna funkcja kuratora w wykonywaniu kary ograniczenia wolności i prac społecznie użytecznych (Krzysztof Stasiak)
3.1. Istota kary ograniczenia wolności i prac społecznie użytecznych.
3.2. Czynności poprzedzające rozpoczęcie wykonywania przez skazanego (ukaranego) pracy na cele społeczne (społecznie użyteczne)
3.3. Wykonywanie kary ograniczenia wolności
3.3.1. Uwagi ogólne
3.3.2. Podmiot, u którego jest wykonywana praca
3.3.3. Relacje między skazanym (ukaranym) a kuratorem zawodowym związane z realizacją kary ograniczenia wolności (pracy społecznie użytecznej)
3.4. Zakończenie kary ograniczenia wolności (prac społecznie użytecznych)
4. Kontrolowanie zachowania skazanego i realizacji obowiązków w okresie próby - bez orzeczonego dozoru (Wiesława Liszkę)
4.1. Zbieranie informacji o zachowaniu skazanego
4.2. Dokumentacja związana z kontrolą skazanego w okresie próby
5. Informacyjno-kontrolna funkcja kuratora w przeprowadzaniu wywiadów środowiskowych (Krzysztof Stasiak)
5.1. Uwagi ogólne
5.2. Wywiad zarządzany na podstawie art. 14 ő 1 k.k.w
5.3. Wywiad zarządzony na podstawie art. 214 k.p.k
5.4. Metodyka przeprowadzania wywiadu środowiskowego
6. Udział sądowego kuratora zawodowego w wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego (Krzysztof Stasiak)
6.1. Wprowadzenie
6.2. Strona techniczna wykonywania kary w systemie dozoru elektronicznego
6.3. Rozpoczęcie wykonywania kary w systemie dozoru elektronicznego
6.4. Wykonywanie kary w systemie dozoru elektronicznego
6.5. Zadania sądowego kuratora zawodowego w związku z wykonywaniem kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego
6.6. Zakończenie dozoru elektronicznego
7. Przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności (Wiesława Liszkę)
7.1. Zasady udzielania przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności
7.2. Dokumentacja związana z kontrolą skazanego w okresie próby
8. Przygotowanie skazanego do życia na wolności (Maria Kokorzecka-Piber)
8.1. Uwagi ogólne
8.2. Status prawny kuratora zawodowego na tle standardów europejskich
8.3. Sens i cel pracy kuratora nad przygotowaniem osób skazanych dowolności
8.4. Metodyka pracy kuratora ze skazanym
8.5. Organizacja pracy kuratora przygotowującego więźnia do życia na wolności
8.6. Realizacja zadań kuratorskich na podstawie obowiązujących przepisów
8.6.1. Przyjęcie zadania
8.6.2. Przygotowanie do programu wolnościowego
8.6.3. Opracowanie programu wolnościowego i zasada kontraktu
8.6.4. Realizacja programu
8.6.5. Problemy związane z realizacją programu
8.6.6. Ocena przebiegu i wyników programu
8.7. Dokumentacja działań kuratora
8.7.1. Przepisy regulujące zasady dokumentowania pracy
8.7.2. Dokumenty niezbędne do wykonywania zadań
8.8. Ograniczenia udziału kuratorów w procesie wdrażania więźniów do społeczeństwa
8.9. Ocena modelu białostockiego
8.10. Perspektywy udziału kuratora w przygotowaniu skazanych do powrotu na wolność
9. Praca socjalna kuratora dla dorosłych przy realizowaniu pomocy postpenitencjarnej (Andrzej Rzepniewski)
9.1. Praca socjalna i pomoc społeczna
9.2. Pojęcie funduszu. Charakterystyka Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej. Rola kuratora
9.3. Przeznaczenie środków
9.4. Uprawnienia do otrzymywania pomocy
9.5. Warunki uzyskania pomocy
9.6. Tryb postępowania
9.7. Odwołanie od decyzji kuratora
10. Wnioski składane przez kuratora dla dorosłych (Krzysztof Stasiak)
10.1. Wprowadzenie
10.2. Forma i treść wniosku
10.3. Rodzaje wniosków
10.3.1. Wniosek o zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności
10.3.2. Wniosek o odwołanie warunkowego zwolnienia
10.3.3. Wniosek o podjęcie warunkowo umorzonego postępowania karnego
10.3.4. Wniosek o zwolnienie z dozoru
10.3.5. Wniosek o oddanie pod dozór
10.3.6. Wniosek o ustanowienie, rozszerzenie lub zmianę obowiązku
10.3.7. Wniosek o zwolnienie z obowiązku
10.3.8. Wniosek o zmianę okresu próby
10.3.9. Wniosek o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności i o odwołanie odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności
10.3.10. Wniosek o przerwę w wykonaniu kary pozbawienia wolności i wniosek o odwołanie tej przerwy
10.3.11. Wniosek o warunkowe zwolnienie
10.3.12. Wniosek o zarządzenie kary zastępczej
10.3.13. Wniosek o odroczenie wykonania kary ograniczenia wolności i odwołanie odroczenia
10.3.14. Wniosek o przerwę w wykonywaniu kary ograniczenia wolności
10.3.15. Wniosek o zwolnienie z reszty kary ograniczenia wolności i uznanie jej za wykonaną
10.3.16. Wniosek o zmianę w sposobie wykonywania kary ograniczenia wolności
10.3.17. Wniosek o zawieszenie postępowania wykonawczego
10.3.18. Wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania
10.3.19. Wniosek o umorzenie postępowania
10.3.20. Wniosek o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia
10.4. Przykłady wniosków

ROZDZIAŁ IV. Rola kuratora rodzinnego w realizacji ochrony prawnej udzielanej przez sąd rodzinny
1. Sądowy kurator rodzinny jako podmiot uczestniczący w udzielaniu ochrony prawnej przez sąd rodzinny (Henryk Haak)
1.1. Wprowadzenie
1.2. Sądownictwo rodzinne-wybrane zagadnienia
1.2.1. Powstanie i rozwój sądownictwa rodzinnego na świecie i w Polsce
1.2.2. Rozmieszczenie sądów rodzinnych w Polsce
1.2.3. Istota sądownictwa rodzinnego
1.2.4. Zakres spraw podlegających rozpoznaniu w sądzie rodzinnym
1.2.5. "Sąd rodzinny" a "sąd opiekuńczy"
1.2.6. Organizacja pracy sądów rodzinnych
1.3. Zadania kuratorów rodzinnych
1.3.1. Zadania kuratorów rodzinnych określone w Prawie o ustroju sądów powszechnych
1.3.2. Zadania kuratorów rodzinnych oznaczone w ustawie o kuratorach sądowych
1.3.3. Zadania kuratorów rodzinnych przewidziane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym
1.3.4. Zadania kuratorów rodzinnych wynikające z Kodeksu postępowania cywilnego
1.3.5. Zadania kuratorów rodzinnych określone w ustawie
z 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich
1.3.6. Zadania kuratorów rodzinnych przewidziane w ustawie z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
1.4. Próba określenia roli kuratorów rodzinnych
1.4.1. Próba określenia roli kuratorów rodzinnych na podstawie Prawa o ustroju sądów powszechnych
1.4.2. Próba określenia roli kuratorów rodzinnych na podstawie ustawy o kuratorach sądowych
1.4.3. Próba określenia roli kuratorów rodzinnych na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Kodeksu postępowania cywilnego oraz innych ustaw
1.4.4. Podsumowanie
1.5. Zakończenie
2. Wywiady środowiskowe (Tadeusz Jedynak)
2.1. Uwagi ogólne
2.2. "Regulamin" przeprowadzania wywiadu środowiskowego
3. Nadzór kuratora sądowego (Tadeusz Jedynak)
3.1. Cel nadzoru
3.1.1. Sprawy opiekuńcze
3.1.2. Nadzór w sprawach nieletnich
3.1.3. Nadzór nad osobami zobowiązanymi do leczenia uzależnienia alkoholowego
3.2. Metoda pracy w nadzorze
3.2.2. Zasady pracy kuratora w nadzorze prowadzonym metodą casewo rk
3.2.3. Etapy pracy kuratora w nadzorze
3.2.5. Współpraca ze środowiskiem w nadzorze kuratora
3.2.6. Problemy związane z realizacją nadzoru
3.3. Ogólna procedura postępowania w nadzorze
4. Odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką oraz udział kuratora w sprawach o umieszczenie dziecka w środowisku zastępczym (.Natalia Górska)
5. Sądowe kontakty rodziców z dzieckiem (Natalia Górska)
6. Ośrodek kuratorski - środek wychowawczy wykonywany przez kuratorów sądowych (Łukasz Kwadrans)
6.1. Uwagi ogólne
6.2. Działalność ośrodków kuratorskich
6.3. Metody pracy w ośrodku kuratorskim
6.4. Kadra ośrodków kuratorskich i jej zadania
6.5. Dokumentacja ośrodka i nadzór
6.6. Zakończenie

Zakończenie

Bibliografia

Wykaz aktów prawnych

O Autorach

688 stron, A5, oprawa twarda