OPCJE REALNE W PRZEDSIĘWZIĘCIACH INWESTYCYJNYCH ROGOWSKI W. RED. Bankowa.pl

WPROWADZENIE

Współczesne przedsiębiorstwa funkcjonują w otoczeniu charakteryzującym się szybkim tempem zmian warunków gospodarowania (turbulentne otoczenie gospodarcze), co z kolei przekłada się wprost na realizowane przedsięwzięcia inwestycyjne, które coraz częściej charakteryzują się wysoką elastycznością. Elastyczność rozumiana jest jako tkwiąca w samej inwestycji możliwość aktywnego oddziaływania przez decydentów na to przedsięwzięcie inwestycyjne, po podjęciu decyzji o jego realizacji, na przykład dzięki odłożeniu jego realizacji w czasie, zmianie zakresu (rozszerzenie lub ograniczenie) lub zaniechaniu kontynuowania przedsięwzięcia. W zaprezentowanej definicji akcentowane jest dynamiczne rozumienie procesu realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych (decydent po podjęciu decyzji inwestycyjnej ma nadal wpływ na wszystkie elementy przedsięwzięcia inwestycyjnego), a nie statyczne (brak możliwości oddziaływania na przedsięwzięcie inwestycyjne po podjęciu decyzji o jego realizacji). W porównaniu z tradycyjnym ujęciem procesu inwestycyjnego, który jako podstawowe założenie przyjmował statyczność (nieodwracalność) przedsięwzięcia inwestycyjnego, czyli brak możliwości wpływania na przedsięwzięcie inwestycyjne, jest to bardzo istotna różnica jakościowa, która w sposób rewolucyjny wpływa na założenia oraz formuły rachunku opłacalności przedsięwzięć inwestycyjnych, które charakteryzują się elastycznością. Wbudowana w przedsięwzięcie inwestycyjne elastyczność staje się więc obecnie dużą wartością, która istotnie może wpływać na jego wartość ekonomiczną i decydować o jego opłacalności. Pojawiła się więc konieczność wyceny elastyczności tkwiącej w przedsięwzięciu inwestycyjnym. Niestety, tradycyjne metody oceny opłacalności opierają się na założeniach, które elastyczności nie uwzględniają, a wręcz ją eliminują, dlatego też nie pozwalają one na pełną ocenę wartości ekonomicznej przedsięwzięcia inwestycyjnego o dużym potencjale elastyczności. W konsekwencji taki sposób rozumowania prowadzi do tego, że ograniczenia tradycyjnych metod oceny opłacalności wynikające z przyjętych w nich założeń stają się ich istotnymi wadami metodycznymi, co wprost ogranicza możliwość samodzielnego ich wykorzystywania w procesie oceny opłacalności przedsięwzięć inwestycyjnych z dużym potencjałem elastyczności. Oba przedstawione zjawiska (wzrost liczby realizowanych przedsięwzięć inwestycyjnych z dużą elastycznością oraz ograniczenia w możliwości wykorzystania do ich oceny tradycyjnych metod oceny opłacalności) zrodziły konieczność wypracowania rozszerzonego podejścia metodycznego do rachunku opłacalności pozwalającego na ujęcie

w ocenie opłacalności również wyceny elastyczności. Podejściem tym jest wycena opcji realnych1 (real options valuation – ROV). Dalsze rozważania będą koncentrować się na charakterystyce tej koncepcji, zarówno w ujęciu teoretycznym jak i praktycznym. Zanim jednak zostanie ona szczegółowo zaprezentowana, przedstawione zostaną dwie kluczowe kwestie, które przyczyniły się do jej rozwoju i wzrostu stosowalności w praktyce gospodarczej. Po pierwsze zidentyfi kowane zostaną rodzaje przedsięwzięć inwestycyjnych,

w których występuje wysoka elastyczność. Po drugie opisane zostaną ograniczenia tradycyjnych metod oceny opłacalności w zakresie uwzględniania w ocenie wyceny elastyczności tkwiącej w przedsięwzięciu inwestycyjnym. Celem książki jest zainteresowanie decydentów, którzy na co dzień podejmują decyzje inwestycyjne w polskich fi rmach do koncepcji ROV przez ukazanie przesłanek do jej wykorzystywania w procesie oceny opłacalności realizowanych przedsięwzięć inwestycyjnych, a także zmianie w rozumieniu współczesnej strategii fi rm, która coraz częściej jest zbiorem opcji strategicznych. Książka ta jest efektem realizacji tematu badawczego: Wymogi elastyczności i zdolności kierowania zmianami w przedsiębiorstwie – badanie statutowe Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH realizowanego pod kierunkiem prof. zw. dr. hab. Stanisława Kasiewicza. Autorzy pragną podziękować Profesorowi – kierownikowi Katedry Analizy Działalności Przedsiębiorstwa SGH, za inspirację oraz motywację do napisania książki, oraz Profesorowi Andrzejowi Fierli z Katedry Zarządzania Finansami Przedsiębiorstwa SGH za cenne i szczegółowe uwagi i sugestie, bez których książka nie miałaby obecnego kształtu. Autorzy chcieliby również złożyć podziękowania Panu Profesorowi Andrzejowi Hermanowi – Dziekanowi Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie za inspiracje do podjęcia badania oraz za życzliwość w trakcie jego realizacji.

Waldemar Rogowski

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie .................................................................................................................................. 7

Rozdział I. Opcje realne w ocenie przedsięwzięć inwestycyjnych ............................ 9

1. Przedsięwzięcia inwestycyjne o wysokiej elastyczności ......................................................... 9

2. Metoda NPV i jej ograniczenia ................................................................................................ 12

3. Korzyści z wykorzystania w ocenie opłacalności przedsięwzięć

inwestycyjnych koncepcji ROV ................................................................................................ 18

4. Pojęcie opcji ................................................................................................................................ 21

5. Typologia opcji realnych ............................................................................................................ 27

6. Opcje realne w praktyce gospodarczej .................................................................................... 34

Podsumowanie ............................................................................................................................... 43

Rozdział II. Wycena opcji realnych ....................................................................................... 45

1. Koncepcje wyceny opcji realnych ............................................................................................. 45

2. Drzewa decyzyjne ....................................................................................................................... 52

3. Modele wyceny opcji ................................................................................................................. 54

3.1. Model Blacka-Scholesa..................................................................................................................... 55

3.2. Model dwumianowy ........................................................................................................................ 59

4. Wycena prostych opcji realnych ............................................................................................... 63

4.1. Model wyceny opcji opóźnienia ..................................................................................................... 65

4.2. Model wyceny opcji zmiany skali działania ................................................................................ 71

4.3. Model wyceny opcji przełączania .................................................................................................. 79

4.4. Model wyceny opcji rezygnacji ...................................................................................................... 84

5. Opcje złożone .............................................................................................................................. 91

5.1. Specyfika opcji złożonych ............................................................................................................... 92

5.2. Model wyceny kombinacji opcji ..................................................................................................... 94

Rozdział III. Zastosowanie opcji realnych do budowy strategii firmy................ 107

1. Uwarunkowania budowy strategii przedsiębiorstwa .......................................................... 107

1.1. Strategia w warunkach istnienia kilku alternatywnych scenariuszy przyszłości ................ 109

1.2. Strategia w warunkach istnienia przedziału możliwych wyników w przyszłości............... 110

2. Ocena roli opcji realnych w budowie strategii przedsiębiorstwa ...................................... 111

3. Dodatkowe aspekty użycia opcji realnych w ocenie przedsięwzięć inwestycyjnych ..... 113

3.1. Opcje realne a teoria gier ............................................................................................................... 113

3.2. Opcje realne a relacje typu pryncypał–agent ............................................................................ 118

4. Wycena wartości strategii firmy Extreme Mobile .............................................................. 120

4.1. Wartość strategii obliczona metodą NPV .................................................................................. 121

4.2. Wartość strategii obliczona metodą opcji realnych .................................................................. 130

4.3. Wartość strategii VIRTUAL obliczona metodą opcji realnych .............................................. 130

Zakończenie ................................................................................................................................... 141

Literatura......................................................................................................................................... 147

153 strony, B5

Księgarnia nie działa. Nie odpowiadamy na pytania i nie realizujemy zamówien. Do odwolania !.