FORMY ZMNIEJSZANIA WYSOKOŚCI PODATKÓW W POLSCE GŁUCHOWSKI J. HANDOR D. PATYK J. SZYMAŃSKA J. Bankowa.pl

Zmiany ustrojowe w Polsce i w innych byłych państwach komunistycznych spowodowały głębokie przeobrażenia w ich systemach podatkowych. Podatki stały się jednocześnie powszechnym zjawiskiem. Cel, który wytyczyli sobie Autorzy niniejszej pracy, sprowadza się do ustalenia powodów istnienia ulg i zwolnień podatkowych, ich prezentacji na rodzimym gruncie oraz oceny.

Zdecydowano się również na przedstawienie w sposób kompleksowy zachęt podatkowych na terenach specjalnych stref ekonomicznych oraz preferencji fiskalnych obowiązujących w zakładach pracy chronionej. I jedne, i drugie są kwestiami kontrowersyjnymi, spotyka się wręcz opinie, że w tym przypadku mamy do czynienia z oazami podatkowymi.

Ulgi podatkowe wiążą się bądź to z wyłączeniem z podstawy opodatkowania lub nienaliczaniem do niej określonych kwot, bądź to obniżaniem samego podatku. Zmniejszenie wysokości podatku dzięki zastosowaniu ulg może polegać na zmniejszeniu podstawy opodatkowania, obniżeniu stawek podatkowych (łącznie ze stosowaniem stawki 0 proc.), obniżaniu kwoty podatku. Zgodnie z ustawą z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, ulgi podatkowe sensu stricte obejmują odliczenia, obniżki i zmniejszenia.

Zwolnienia podatkowe określa się jako wyłączenia z zakresu podmiotowego w danym podatku określonej kategorii podmiotów lub przedmiotu danego podatku określonej kategorii sytuacji faktycznych lub prawnych. W pierwszym przypadku mamy do czynienia ze zwolnieniami podmiotowymi, w drugim z przedmiotowymi. Mogą również występować zwolnienia podmiotowo-przedmiotowe.

Autorzy zdają sobie sprawę z faktu, że tytułowe ulgi i zwolnienia nie wyczerpują bogactwa terminologicznego przywilejów podatkowych. W Międzynarodowym słowniku podatkowym (PWE, 1997) znajdujemy m.in. takie określenia jak: dodatek (na współmałżonka), kredyt podatkowy (sześć rodzajów), obniżki, oddzielenie, odliczenie, odpisy, preferencje, rozkładanie (w czasie), schronienie podatkowe, strefa rabatowa, ulgi, wakacje podatkowe, zwolnienia czy zwroty.

Ulgi i zwolnienia podatkowe nie są samoistnymi elementami normy prawnopodatkowej. Nie są też niezbędnymi elementami wymienionej normy. Są natomiast nadbudową nad innymi elementami konstrukcji podatku i są z nimi ściśle powiązane.

Celem niniejszego opracowania jest analiza wszystkich ulg, zwolnień, odliczeń i obniżek fiskalnych, które występują obecnie w polskim systemie podatkowym. Omówione zostały - z punktu widzenia praktycznego zastosowania - preferencje zarówno w podatkach pośrednich, podatkach dochodowych, jak też w obciążeniach samorządowych.

W doktrynie podatkowej został sformułowany pogląd, iż sprawiedliwość jest fundamentem budowy systemu podatkowego, rezygnacja zaś z idei sprawiedliwości jest rezygnacją z sukcesu reform podatkowych. Stosownie do sformułowanych definicji, sprawiedliwość jest zasadą postępowania nakazującą w jednakowy sposób traktować jednostki należące do tej samej kategorii. Oznacza to, że podmioty pozostające w takich samych warunkach ekonomicznych muszą być pod względem podatkowym traktowane w taki sam sposób. Jednym z przykładów kontrowersyjnych rozwiązań w zakresie sprawiedliwości podatkowej są ulgi i zwolnienia podatkowe. Należy podkreślić, że polski ustawodawca, ustanawiając szeroki katalog ulg i zwolnień podatkowych, uwzględniał częstokroć sugestie i naciski tzw. grup interesu, tj. organizacji zrzeszających przedstawicieli życia gospodarczego grupujących kapitał krajowy i zagraniczny, związków zawodowych, partii politycznych i stowarzyszeń, które swoimi działaniami doprowadziły do stworzenia wielu udogodnień podatkowych dla uprzywilejowanych grup podatników.

Nakładanie obciążeń fiskalnych powodowało i będzie powodowało określone zachowania podatników zarówno w sferze decyzji gospodarczych, jak i oddziaływania na konsumpcję. Władza państwowa dysponuje jednak różnymi metodami kształtowania wielkości i ciężarów podatkowych. Może to być rodzaj nałożonego obciążenia, stawka podatkowa, skala opodatkowania bądź też różnego rodzaju preferencje fiskalne.

Prowadzona w naszym kraju polityka podatkowa doprowadziła do ukształtowania takiego systemu opodatkowania, w którym różnego rodzaju ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią istotny element każdego podatku. Nie występuje obecnie obciążenie podatkowe, w którym nie byłoby jakiegokolwiek elementu powodującego obniżenie ciężaru opodatkowania. Można zatem stwierdzić, że szeroko rozumiane ulgi i zwolnienia podatkowe są bardzo często wykorzystywane nie tylko przez podatników, ale również przez organy podatkowe.

Preferencje podatkowe łagodzą wysokość opodatkowania, lecz - jak pokazała kilkuletnia praktyka obowiązywania ustaw podatkowych - komplikują jednocześnie cały system podatkowy. Należy zatem pamiętać, że celem ulg i zwolnień podatkowych nie jest rezygnacja z opodatkowania, ale wyłącznie redukcja nałożonego obciążenia fiskalnego.

Od stycznia 2001 r. w odniesieniu do przedsiębiorstw wszelkiego rodzaju ulgi podatkowe, zaniechania ustalania zobowiązania podatkowego lub poboru podatku, odroczenia, rozłożenia na raty podatku lub zaległości podatkowej są traktowane jako pomoc publiczna. Warunki dopuszczalności, zasady udzielania oraz nadzorowania pomocy publicznej dla przedsiębiorców określa odpowiednia ustawa. Znajomość regulacji prawnych odnoszących się do ulg i zwolnień podatkowych jest bez wątpienia przydatna zarówno jednostkom prowadzącym działalność gospodarczą, jak i osobom uzyskującym przychody z pracy czy umów cywilnoprawnych.

Korzystanie z większości ulg i zwolnień podatkowych nie wymaga zgody organu podatkowego. Niemniej jednak odpowiednia wiedza o warunkach korzystania z poszczególnych preferencji jest niezbędnym elementem prawidłowego rozliczenia zobowiązań podatkowych. W zamierzeniu Autorów książka ta umożliwi osobom fizycznym, firmom i innym osobom prawnym korzystanie z preferencji podatkowych zgodnie z literą prawa.

W niniejszym opracowaniu wykorzystano oprócz literatury przedmiotu i orzecznictwa sądowego również interpretacje Ministerstwa Finansów, które mają duże znaczenie przy podejmowaniu przez organy podatkowe decyzji o minimalizowaniu obciążeń wobec budżetu.

Pracę napisano według stanu prawnego na dzień 1 maja 2001 r.

396 stron, miękka oprawa

Księgarnia nie działa. Nie odpowiadamy na pytania i nie realizujemy zamówien. Do odwolania !.